Sint Petersgasthuis
Sporen uit ons verleden vind je tot op de dag van vandaag terug in de Arnhemse binnenstad. Zoals de fraaie gevelpartij van het Sint Petersgasthuis in de Rijnstraat, waarachter sinds 2015 ons Klantcontactcentrum en kantoren zijn gevestigd. Dit is geen toeval, want in dit pand begon onze geschiedenis!
Het Sint Petersgasthuis opende in 1407 onder de naam Sint Peters Gasthuys als hospitael ende een geestelijk huys voor die ermen ende siecken te ontvangen ende vueden. Initiatiefnemer Johan van Arnhem, als kanunnik aangesloten bij de St. Pieterskerk in Utrecht, haalde de bisschop zelfs over dit gasthuis officieel te wijden. Het vormt samen met Sint Catharinae en het Sint Anthonie Gasthuis de oorsprong van DrieGasthuizenGroep. Op de kop af 775 jaar!
In de eerste eeuw van zijn bestaan omvatte het ook twee panden links en rechts ervan, die ruimte boden aan de rentmeesterswoning en het hospitaal. Op de benedenverdieping was een kapel gevestigd. Vandaag herinnert de klok, hoog in het trappenhuis, aan heilige missen die hier plaatsvonden. Maar er is meer dat refereert aan de historie van dit rijksmonument. Op de eerste verdieping en zolder, waar nu directie en servicemedewerkers hun werkplek hebben, bevonden zich slaapzalen voor armen en vreemdelingen die zich niets konden veroorloven.
Zorg die het Sint Petersgasthuis in de 15de en 16de eeuw bood was gebaseerd op De zeven werken van barmhartigheid*: spijzen van hongerigen, laven van dorstigen, kleden van naakten, begraven van doden, herbergen van reizigers, bezoeken van zieken en vertroosten van gevangenen.
De grote kelder, ooit opslagplaats voor goederen, is nu één van de toegankelijke historische stadskelders van Arnhem. Onder de winkelpanden en het plaveisel van de Rijnstraat ligt een uniek labyrint, een gangenstelsel dat refereert aan bedrijvigheid in voorgaande eeuwen. Elke woensdag- vrijdag- en zaterdagmiddag worden hier trouwens rondleidingen gegeven. Onze kelder is een van de grootste gewelfkelders.
Na de beeldenstorm en hervorming in 1579 verdween de kapel, maar bleef de bovenverdieping als opvang voor armen en vreemdelingen in gebruik. Tot 1850, toen werd het pand in zijn geheel verkocht aan een Arnhemse wijnhandelaar. Die deed het op zijn beurt van de hand aan een antiekhandelaar die er een opslag en werkplaats van maakte. In 1932 kocht Drie Gasthuizen het Sint Petersgasthuis terug op een veiling. Er werd 36.500 gulden voor betaald.
Op wonderlijke wijze bleef het pand behouden tijdens de Slag om Arnhem. Wel was een forse renovatie nodig na de oorlog. Het beeld van Sint Petrus kreeg weer een prominente plek, op de top van de voorgevel. Tot 2015 is het Sint Petersgasthuis verhuurd geweest, onder andere aan een kledingwinkel. Toen nam DrieGasthuizenGroep er zelf weer zijn intrek en kreeg Sint Petrus zelf een nieuwe plek: een warmere nu, in het Klantcontactcentrum.
Fraaie details die altijd bewaard zijn gebleven zijn de dakconstructie van eiken kapstukken met geboden korbelen (spanten) anno 1354 en het eiken hijsrad pal achter de voorgevel, waarmee zakken graan en andere goederen naar de zolder werden getakeld. Naast liefdevolle zorg aan wie het verdiende was het Sint Petersgasthuis – oorspronkelijk geopend onder de naam Sint Peters Gasthuys, in latere eeuwen raakte de schrijfwijze ‘gasthuis’ in gebruik – dat precies tussen de haven en de Korenmarkt ligt, ook een lucratieve en praktische opslagplaats voor handel.
* De panelen met De zeven werken van barmhartigheid zijn te zien in het Rijksmuseum in Amsterdam